LIBRI I PAR
FEJA NXIT SHKENCN

Islami sht feja e arsyes dhe ndrgjegjes. Nj person e dallon t vrtetn e shpallur nga Zoti duke prdorur urtsin e tij vetjake, por i nxjerr prfundimet nga e vrteta q sheh duke ndjekur ndrgjegjen e tij. Nj person, duke prdorur aftsin e arsyes dhe ndrgjegjes s tij ndrsa vzhgon veorit e nj objekti t caktuar n univers, edhe pse mund t mos jet ekspert n shtje t tilla, do t kuptonte se ai objekt sht krijuar nga nj Zotrues i Urtsive, Njohurive dhe Fuqive t Mdha. Dhe, nse do zbulonte vetm disa nga mijra faktort q e bn jetn t mundur mbi tok, kjo do t ishte e mjaftueshme pr t q t kuptoj se bota ishte projektuar pr ta mbajtur jetn n t. Prandaj, ai q prdor arsyen dhe ndjek ndergjegjen e tij, kupton menjher absurditetin e thnies se bota u krijua rastsisht. Shkurtimisht, ai q prdor kto aftsi, dallon shenjat e Zotit mjaft qart. Ktyre njerzve u referohet nj ajet, n kt mnyr:

Pr ata q Allahun e prmendin me prkujtim kur jan n kmb, kur jan ulur e kur jan shtrir dhe thellohen n mendime rreth krijimit t qiejve e t toks: "Zoti yn, kt nuk e krijove kot, i lartsuar qofsh, ruana prej dnimit t zjarrit!" (Sure Al'Imran: 191)

N Kur'an, Zoti i thrret njerzit t mendojn dhe ekzaminojn shenjat e krijimit rreth tyre. Profeti Muhamed, i Drguari i Zotit, paqja qoft mbi t, gjithashtu plqente q njerzit t fitonin njohuri. Ai gjithashtu theksoi se sht detyrimi jon t krkojm njohuri. T lexojm hadithet e mposhtme autentike:

T krkosh njohuri sht detyr mbi do Musliman.1

Merre dijen dhe njoftoja dhe njerzve t tjer.2

dokush q vzhgon funksionimet e brendshme t universit, gjallesave dhe jogjallesave, dhe heton mbi at q sheh rreth tij, do arrij t njoh dhe urtsin, njohurin dhe fuqin supreme t Zotit. Disa nga shtjet, q Zoti i fton njerzit t meditojn, jan prmendur n ajetet e mposhtme t Kur'anit.

A nuk shikojn ata me vmendje nga qielli se si mbi ta e kemi ndrtuar at, e kemi zbukuruar at duke mos pasur n t ndonj zbrazti? Edhe tokn se si e kemi shtrir e n t kemi vendosur kodra prforcuese dhe kemi br q n t t mbijn gjithfar bimsh t bukura. Dshmi t dukshme dhe prkujtuese pr secilin njeri q ka drejtuar mendjen. Ne, nga qielli lshuam shiun e dobishm dhe me t bm q t kultivohen kopshte e drithra q korren. Dhe rritm trungje t gjata hurmash me fruta t paluar njri mbi tjetrin. (Sure Kaf: 6-10)

Nntitujt e figurave Shenjat e ekzistencs s Zotit, Krijuesit t Lartsuar, n univers jan mjaft t qarta pr kushdo q mendon, arsyeton dhe ndjek ndrgjegjen e tij.

Ai sht q krijoi shtat qiej pal mbi pal. N krijimin e Mshiruesit nuk mund t shohsh ndonj kontrast prandaj drejto shikimin prsri: a sheh ndonj arje? (Sure el-Mulk: 3)

Le t shikoj njeriu se prej far sht krijuar! (Sure et-Tarik: 5)

A nuk i shikojn devet se si jan krijuar? Edhe qiellin se si sht ngritur lart? Edhe malet se si jan vendosur? Edhe tokn se si sht shtruar? (Sure el-Gashijeh: 17-20)

Si e tregojn dhe ajetet e msiprme, Zoti i shtyn njerzit t studiojn dhe ekzaminojn aspekte t ndryshme t bots si qiejt, shiun, bimt, kafsht, lindja dhe shenjat gjeografike. Nj mnyr pr t'i eksploruar kto sht, si e tham dhe m par, nprmjet shkencs. Vzhgimi shkencor e prezanton njeriun me misteret e krijimit dhe me dijen, urtsin dhe fuqin e prjetshme t Zotit. Shkenca sht nj mnyr pr t arritur nj vlersim t drejt t Zotit, prandaj, prgjat historis, nj numr i madh shkenctarsh, t cilt i kan shrbyer mjaft njerzimit, ishin dhe besimtar t devot t Zotit.

Besimi n Zot i bn shkenctart entuziast dhe t motivuar

Si e prmendm m lart, feja e nxit shkencn dhe ata, q prdorin arsyen dhe ndjekin ndrgjegjen e tyre n arritjen e krkimeve shkencore duhet t ken besim t fort pasi ata kuptojn shenjat e Zotit menjher. Ata prballen me nj sistem pa t meta dhe nj kompleksitet perfekt t krijuar nga Zoti n do rrug krkimi q ata ndjekin dhe n do zbulim q bjn. Si tha dhe Profeti Muhamed, i Drguari i Zotit, paqja qoft mbi t, ata veprojn duke e ditur se "Ai q del t krkoj dije sht i devot pr hir t Allahut derisa t kthehet."3

Nj shkenctar q po kryen krkime mbi syrin, pr shembull, zbulon, edhe duke e njohur sistemin e tij kompleks, se ai nuk do te formohej kurr nga nj proces gradual rastsish. Ekzaminime t mtejshme do ta ojn at n prfundimin se do detaj n strukturn e syrit sht nj krijim i mrekullueshm. Ai sheh se syri prbhet nga shum pjes q punojn bashk n harmoni, duke rritur kshtu mrekullimin e tij ndaj Zotit q e krijoi at.

Po njsoj, nj shkenctar q vzhgon kozmosin do ta shoh veten menjher prball mijra ekuilibrave t padiskutueshm. Ai fiton m tej nj etje pr dije pasi ka zbuluar se biliona galaksi dhe biliona yje brenda ktyre galaksive vazhdojn t ekzistojn n nj harmoni t madhe, n nj hapsir t gjer pa kufij.

Si i till, nj besimtar ndrfutet m shum dhe frymzohet t ndjek studime shkencore pr t zbuluar misteret e universit. N nj nga artikujt e tij, Albert Ajnshtajn, gjeniu m i madh i ers s kaluar, i referohet frymzimit t derivuar nga feja, q kan shkenctart:

Un pohoj se ndjenja universale fetare sht motivi m i fort dhe m fisnik pr krkime shkencore. Vetm ata q realizojn prpjekjet e mdha dhe mbi t gjitha prkushtimin, pa t cilin nuk mund t kryhet pun n shkencn teorike, jan n gjendje t kuptojn forcn e emocionit pa t cilin, kjo pun, edhe pse larg realiteteve t drejtprdrejta t jets, nuk mund t kryhet. far bindjeje t thell mbi funksionimin e universit dhe 'dshir t fort pr t kuptuar duhet t ken pasur Kepleri dhe Njutoni sa t kalonin vite t tra pune individuale pr t zgjidhur parimet e mekaniks qiellore!

Ata, njohuria e t cilve rreth krkimeve shkencore rrjedh kryesisht prej rezultateve t tyre praktik, zhvilllojn lehtsisht nj nocion komplet t gabuar rreth mentalitetit t atyre njerzve, t cilt t rrethuar nga nj bot skeptike, kan udhzuar shpirtrat e tjer npr bot, prgjat shekujve . Vetm ai q e ka prkushtuar jetn e tij ndaj qllimeve t ngjashme mund t ket nj kuptim t gjall rreth asaj q i ka frymzuar kta njerz dhe i ka dhn forcn pr t mbrojtur qllimet e tyre pavarsisht nga dshtimet e panumrta. sht ndjenja universale fetare ajo q i jep njeriut nj forc t till. Dikush ka thn, jo pa t drejt, se, n kt epok materialiste vepruesit serioz jan vetm njerzit thellsisht besimtar.4

Johan Kepler tregoi se ai iu fut rrugs s shkencs pr t grmuar n veprat e Krijuesit, ndrsa Izak Njutoni, nj tjetr shkenctar i madh, tha se prfshirja kryesore q qndronte pas interesit t tij pr shkencn ishte dshira e tij pr t pasur nj ndjesi dhe dije m t plot rreth Zotit.

Kto ishin shnimet e vetm disa shkenctarve m n z t historis. Kta dhe qindra t tjer t cilt do t'i shtjellojm n faqet n vijim, arritn t besonin n ekzistencn e Zotit duke eksploruar universin dhe, t impresionuar nga ligjet dhe fenomenet q Zoti ka krijuar me Lavdin e Tij, prpiqeshin t zbulonin m tepr.

Si do ta shohim, dshira pr t msuar mnyrn si Zoti krijoi universin ka shrbyer si faktori kryesor motivues pr shum shkenctar gjat historis. Kjo ndodh sepse dikush, q percepton se universi dhe t gjitha gjallesat jan krijuar, gjithashtu percepton se ky krijim ka nj arsye. Arsyeja pastaj on drejt kuptimit. sht prirja pr t kapur at kuptim, pr t zbuluar shenjat e tij dhe pr t gjetur detajet e tij ajo q lehtson mjaft studimet shkencore.

Nse, sidoqoft, mohohet fakti se universi dhe gjallesat jan krijuar, ky kuptim gjithashtu humbet. Nj shkenctar, q beson n filozofin materialiste dhe tek Darvinizmi, do supozoj se universi sht i paqllimt dhe se dogj sht rezultat i rastsis s verbr. Si rrjedhim, vzhgimi i universit dhe i gjallesave do t bhej pa asnj lloj qllimi. Pr kt fakt, Ajnshtajni pohoi: "Nuk kam gjetur shprehje m t mir se "fetare" pr besimin n natyrn llogjike t realitetit, pr aq sa sht e kapshme nga arsyeja njerzore. Kurdo q kjo ndjenj mungon, shkenca degjeneron n empiricizm t pafrymzuar."5

N nj rast t till, qllimi i vetm i nj shkenctari do ishte ose t fitonte fam e t kujtohej n histori ose t pasurohej. Qllime t tilla mund ta shmangin at lehtsisht nga sinqeriteti dhe integrimi i tij shkencor. Supozojm se, n nj ngjarje ku rezultati n t ciln ai arriti me an t krkimit shkencor bie n kundrshtim me pikpamjen konvencionale t komunitetit shkencor, ai mund t detyrohet ta mbaj at sekret n mnyr q t mos i ik fama q ka, apo t merret npr goj, apo t degradohet.

Pranimi pr nj koh t gjat i teoris s evolucionit n botn shkencore sht nj shembull i ksaj mungese sinqeriteti. Shum shkenctar, prball fakteve shkencore, jan t bindur se teoria e evolucionit sht mjaft larg aftsis s shpjegimit t origjins s jets, por ata nuk mund ta thon kt haptazi thjesht nga frika e prballjes s nj reagimi negativ. N kt linj mendimi, fizikanti britanik H.S. Lipson bri rrfimin e mposhtm:

Ne tani dim shum m tepr rreth gjallesave sesa dinte Darvini. Ne dim si punojn nervat dhe un e shikoj do nerv si nj kryevepr t inxhinjeris elektrike. Dhe ne kemi qindra milion syresh n trupin ton "Modelim" sht fjala q m vjen ndr mend pr kt shtje. Por, kolegt e mi biolog nuk e plqejn.6

Fjala "modelim" sht prer nga literatura shkencore thjesht se nuk plqehet, me shum shkenctar q dorzohen prpara dogmatizmave t tilla. N lidhje me kt Lipson thot:

N fakt, evolucioni u shndrrua, n nj far mnyre, n nj f shkencore; pothuajse t gjith shkenctart e kan pranuar at dhe shum jan prgatitur t 'prthyejn' vzhgimet e tyre pr tu prshtatur me t.7

Kjo situat e padshirueshme sht rezultat i mashtrimit t "shkencs pazot" q mbuloi komunitetin shkencor duke filluar nga mesi i shekullit t 19-t. Megjithat, ashtu si tha dhe Ajnshtajni, "shkenca pa fen sht e al"8.Ky iluzion e ka uar shkencn jo vetm drejt qllimeve t gabuara por gjithashtu krijoi shkenctar t cilt, edhe pse i njihnin gabimet, rrinin indiferent prball tyre.

N faqet n vijim do trajtojm temn e lartprmendur.

"Dshira e fort pr t shrbyer" e shkenctarve besimtar

Meq shkenctart q besojn n Njshmrin e Zotit dhe Mbifuqin e Tij nuk kan dshira prfitimi pr kt bot si status, reputacion apo par , prpjekjet e tyre pr krkimet shkencore jan t sinqerta. Ata e din se do mister n univers q ata qartsojn do t'i rris m tepr njerzimit kuptueshmrin pr Zotin, duke ndihmuar kshtu n zbulimin e fuqis dhe dijes s pafund t Tij. T konfirmosh ekzistencn e Zotit dhe t'ia tregosh njerzve realitetin e krijimit, sht nj veprim shum i rndsishm adhurimi pr nj besimtar.

T udhhequr nga shqetsime kaq serioze, shkenctart besimtar kryejn krkime t gjera e t rndsishme me nj entuziasm t madh pr t zbuluar ligjet e universit, sistemet mahnits n natyr, mekanizmat perfekt dhe sjelljet inteligjente t gjallesave. Ata grumbullojn rezultate t mdha dhe prparojn shum. Ata nuk pengohen kurr para problemeve q hasin dhe as nuk mrziten kur nuk vlersohen nga t tjert. Krkojn vetm plqimin e Zotit pr punn q bjn.

Prpiqen me tr forcat pr t'u shrbyer besimtarve t tjer dhe kjo vetm pr knaqsin e Tij. Dhe ata nuk njohin kufij gjat endjes s tyre t gjat. Mundohen t bjn t pamundurn pr t'i shrbyer njerzve dhe t jen sa m t dobishm pr ta. Pr m tepr, prpjekjet e tyre t sinqerta i bjn ata mjaft produktiv dhe studimet e tyre arrijn rezultate pozitive.

do gjalles n univers ka nj modelim t prkryer. Pr shembull, si thot dhe fizikanti Lipson, nj nerv i vogl sht nj kryevepr e inxhinjeris elektrike.

Ata q pohojn se shkenca duhet t jet e ndar nga feja padyshim q jan n gabim t qart. Mbi t gjtha, ata q nuk besojn nuk mund t prjetojn dot ngritjen shpirtrore t besimit. Projektet shkencore t cilat i fillojn me mjaft zell shpejt bhen monotone dhe jofrymzuese. Motivimi i tyre tani bhet prfitimi. Krkesa e prmbushjes s dshirave t ksaj bote si t mirat materiale, rang shoqror, reputacion apo fam do bj q ata t ndjekin ato krkime q do t kontribuojn direkt n kto prfitime personale. Pr shembull, nj shkenctar q mendon n kt mnyr dhe q motivohet nga interesa pr karrier do ndiqte ato krkime q do ta onin drejt nj rritjeje n prgjegjsi. Ai nuk do t ndrmerrte kurr nj krkim pr nj shtje q ai e mendon si t dobishme pr njerzimin por q nuk i shrben m s miri interesave t tij. Ose, n.q.s. do t'i duhej t zgjidhte mes dy temave krkimore, ai do t zgjidhte at q do t'i sillte m shum t mira materiale apo prestigj, edhe pse zgjedhja tjetr mund t'i sillte prfitime njerzimit. Shkurtimisht, shkenctar t till jan shum pak t vlefshm pr njerzimin, pasi nuk i shrbejn t mirs s prbashkt, prve ratve kur ka ndonj shprblim n mes. Kur mundsia pr prfitime personale venitet, ashtu ikn dhe dshira pr t'i shrbyer njerzimit.

Profeti Muhamed, I Drguari i Zotit, paqja qoft mbi t, gjithashtu i prmendi dmet e ktij mentaliteti. Ai tha:

Mos merrni njohuri me qllim q t diskutoni me dijetart e tjer dhe t provoni superioritetin mbi to, apo q t debatoni me injorantt, apo pr t trhequr vmendjen e njerzve.9

Nga ana tjetr, Profeti Muhammed lavdronte prhapjen e dijeve t dobishme. Nj hadith thot:

Zoti drgon mirsit e Tij mbi ata q i udhzojn njerzit pr dije t dobishme.10

Duke u njoftuar pr marrjen e mirsive, entuziasmi dhe motivimi i sinqert i provuar nga nj njeri q beson tek Zoti hapin rrug t reja pr t, jo vetm n fushn e shkencs por edhe n shum sfera t tjera t jets si arti, kultura e me rradh. Kto shpirtra nuk veniten kurr, por prkundrazi, bhen gjithnj e m tepr entuziast.