HYRJE
Rnia e Perandoris Otomane n fillim t shekullit njzet ishte nj faktor determinant q prcaktoi gjendjen e bots Islamike pr pjesn e mbetur t shekullit, sepse shum vende t reja u ngritn nga hiri i saj. Mirpo, asnjri prej tyre kurr nuk arriti shkall t njjt t stabilitetit dhe qetsis q populli i tyre gzoi gjat epoks Otomane.
N fillim t shekullit njzet e nj, shum probleme presin zgjidhje dhe shum konflikte duhen zgjidhur. Baraspeshat e shkatrruara me rnien e Perandoris Otomane kurr m nuk u ndreqn si duhet dhe n kt mnyr u krijuan vende t nxehta dhe zona tejet t ndjeshme - shumica prej t cilave rastisn t jen n botn Islamike. Disa prej ktyre problemeve u tejkaluan me an t masave t prkohshme, ndrsa t tjerat vazhdojn t nxitin konflikt dhe tension deri m sot.
Shumica prej ktyre konflikteve ndikojn drejtprdrejt n tokat e populluara me popullat t dendur Muslimane (p.sh. Palestina, Kashmiri dhe t tjera). Ve ksaj, pohimet n rritje t pashmangshmris s nj prplasjeje t qytetrimeve, si edhe propaganda agresive anti-muslimane, e bjn botn Islamike shnjestr n syt e disa qarqeve. Ky qndrim, si pasoj, shkakton tension dhe shqetsim t panevojshm dhe artificial n shoqri. shtje t tilla nxisin pyetjen se far strategjie duhet t prvetsojn Muslimant e shekullit njzet e nj.
Pr t prcaktuar strategjin e drejt, njeriu duhet t ket njohuri t qart pr gjendjen dhe situatn e tanishme t bots Islamike. N kt pik, analiza jon pr botn bashkkohore Islamike paraqitet m posht.
Qytetrimi Islamik, i prfaqsuar nga perandorit e mdha Otomane Safavid dhe Mugal n shekujt gjashtmbdhjet dhe shtatmbdhjet, ishte fuqia mbizotruese n Azin Qendrore dhe Jugore, Afrikn Veriore dhe Evropn Jugore. Otomant sunduan nj territor t gjer q mbulonte Ballkanin, Anadollin, Mesopotamin dhe pjes t Arabis dhe Afriks Veriore; Safavidt sunduan Persin dhe disa territore fqinje; dhe Mugalt sunduan pjesn m t madhe t nn-kontinentit Indian. Megjithat, sundimi i Islamit gradualisht u tkurr dhe u dobsua. S pari, Perandoria Mugale u rrnua dhe kshtu hapi nj epok t re pr Muslimant e Azis Jugore. Dinastia Kahar, trashgimtare e Perandoris Safavide, arriti t mbijetoj deri n vitet e 1920-ta, megjithse pa fuqi dhe ndikim. Gradualisht, kto toka ran nn sundimin Britanik dhe Rus. Ndrkoh, Perandoria Otomane, e cila po dobsohej me humbjen e vazhdueshme t tokave dhe me trazira t brendshme, prfundimisht u shemb si pasoj e Lufts s Par Botrore.
Shembja e Perandoris Otomane, shtetit m t madh dhe m me ndikim n botn Islamike, oj drejt ndryshimeve historike n gjeografin Islamike, n veanti n Lindjen e Mesme dhe pjes t Gadishullit Arabik. Prgjat shekullit njzet, shtetet-komb t formuara nga fuqit pushtuese Evropiane mbetn burim i tensionit dhe paknaqsis n rajon. Bota Islamike, e cila u dha jet qytetrimeve t mdha, filloi t trhiqej n vetvete. Muslimant e Lindjes s Mesme, si edhe t Afriks Veriore dhe Azis Jugore, vuajtn nn sundimin kolonial. Shumica e ktyre vendeve arritn t fitojn pavarsin e tyre vetm n gjysmn e dyt t shekullit njzet. Lufta pr pavarsi ishte shum e prgjakshme n disa vende, si n Algjeri. Miliona njerz t pafajshm vdiqn dhe nj numr shum i madh njerzish u gjymtuan nga mundimet dhe persekutimi. Madje edhe pas pavarsis dhe trheqjes s fuqive koloniale, kto toka nuk kan gjetur paqen dhe sigurin. Thn shkurt, nj pjes e madhe e bots Islamike kaloi shekullin njzet duke u prballur me luft, konflikte, skamje dhe varfri t skajshme.
Megjithat, bota e Islamit nuk ka qen gjithmon e till.
Historia e katrmbdhjet shekujve t kaluar zbulon nj pamje krejtsisht tjetr: prparimet kulturore dhe shkencore m madhshtore u bn t mundshme prmes Islamit. N nj koh kur Evropa ishte ende e zhytur n errsir, Muslimant ngritn qytetrimin m mahnits n kt planet dhe morali Islamik ndrioi botn.
|