Shkaktart e vuajtjeve n shekullin XX

Shekulli i njzet, t cilin sapo e kemi ln pas, ishte shekull luftrash e konfliktesh, q uan n katastrofa, dhimbje, masakra, varfri e shkatrrime t pallogaritshme. Miliona njerz u vran, u masakruan, u braktisn e u lan n kthetrat e uris e t vdekjes, n mshir t fatit, pa shtpi a nj vend ku t fusnin kokn, pa mbrojtje apo mbshtetje. T gjitha kto: n emr t disa ideologjive t gabuara. Pothuajse t gjitha vuajtjet dhe katastrofat mbajn vuln e tiranve dhe diktatorve: Stalin, Lenin, Trock, Mao Ce Dun, Pol Pot, Hitler, Musolin, Franko Disa prej ktyre diktatorve i bashkonte nj ideologji, ndrsa disa t tjer ishin armiq pr vdekje. Pr arsyen e thjesht se ideologjit e tyre binin n kundrshtim me njra-tjetrn, ata e zhytn shoqrin njerzore n konflikte, nxitn vllavratjen, i futn njerzit n luft me njri-tjetrin, i bn t hedhin bomba, t djegin shtpi, t dalin n demonstrata t pakontrolluara, t rrihnin pa mshir t rinjt, t vjetrit, grat, burrat e fmijt, t pushkatonin t pafajshmit Ishin aq mizor sa ia vinin armn n kok dikujt dhe, duke e par n sy, e vrisnin e m pas ia shkelnin trupin me kmb, vetm e vetm se ai prkrahte nj ide tjetr.

Kjo sht nj prmbledhje e shkurtr e tmerreve t shekullit XX q sapo e kemi ln pas: njerz q mbshtetnin ide t papajtueshme e q e mbytn njerzimin n dhembje e gjak pr t mbshtetur kto ideologji. Fashizmi dhe komunizmi zn vendin e par n listn e ideologjive q i bn njerzit t vuajn ato dit t zeza. Kto ideologji konsiderohen armike t prbetuara t njra-tjetrs, por e vrteta sht se ato ushqeheshin nga nj burim i vetm. Fal tij, ato ishin n gjendje t bnin pr vete nj pjes t madhe t shoqrive ku u shfaqn. Ky burim s'e ka trhequr kurr vmendjen e opininit publik, por ka qndruar gjithmon n prapasken dhe u ka treguar prher njerzve fytyrn e tij, n dukje, t pafajshme. Ky burim sht filozofia materialiste dhe "prshtatja n natyr e saj", e cila njihet me emrin DARVINIZEM.

Darvinizmi u shfaq n shekullin XIX si prforcim i nj miti, q i kishte rrnjt nga sameriant dhe grekt e lasht, prej biologut amator arls Darvin. Q prej asaj kohe, Darvinizmi ka prbr iden themelore t gjitha ideologjive q i kan shkaktuar kaq shum fatkeqsi njerzimit. Nn nj mask t ashtuquajtur shkencore, ai bri t mundur q kto ideologji dhe masat praktike t marra nga mbshtetsit e tyre t fitojn nj ligjshmri t rreme. Me an t ksaj ligjshmrie t rreme, teoria e evolucionit shum shpejt u nda nga shkencat e biologjis apo paleontologjis dhe filloi t futej n fusha t tjera, si historia, politika, jeta shoqrore etj. Meq disa prej pretendimeve t Darvinizmit mbshtesnin nj sr rrymash, q filluan t formohen n shekullin XIX, ai fitoi mbshtetjen e gjer t ndjeksve t ktyre rrymave. N mnyr t veant, njerzit filluan t formonin iden se ekziston "nj luft pr mbijetes" mes qenieve t gjalla n natyr dhe, si rrjedhim, ideja se "i forti mbijeton dhe t tjert humbin e shkojn drejt zhdukjes" filloi t prdorej edhe pr mendimin dhe sjelljen njerzore. Kur pretendimi i Darvinizmit, se natyra sht nj vend prleshjesh e konfliktesh, nisi t vlej edhe pr qeniet njerzore, trilli i Hitlerit pr t krijuar nj rac superiore, pretendimi i Marksit se "historia e njerzimit sht historia e lufts s klasave", ideja kapitaliste q "i forti bhet m i fort n kurriz t m t dobtit", kolonizimi i vendeve t bots s tret nga vendet imperialiste dhe trajtimi i tyre n mnyr njerzore, bashk me faktin q njerzit me ngjyr ende prballen me sulme e diskriminime racore, q t gjitha kto gjetn njfar justifikimi.

Pavarsisht se edhe vet sht evolucionist, Robert Rait (Robert Wright), autor i librit "The Moral Animal", i prmbledh katastrofat q i ka sjell historis s njerzimit teoria e evolucionit n kt mnyr:

Teoria evolucioniste, n fund t fundit, ka nj histori t gjat e mjaft t ndyr n zbatimin praktik t saj n shtjet njerzore. Pasi u przie me filozofin politike n mbarim t shekullit XIX, pr t formuar ideologjin e njohur si "Darvinizmi Social", ajo u shndrrua n lodr n duart e racistve, fashistve dhe kapitalistve m t pashpirt.1

Si do t shikojm n kt libr, Darvinizmi nuk sht thjesht nj teori q tenton t shpjegoj prejardhjen e jets e q nuk del jasht fushs s njohurive shkencore. Darvinizmi sht nj dogm q mbrohet ende me kryenesi nga mbshtets t ideologjive t caktuara, megjithse sht krejt e pavlefshme nga pikpamja shkencore. N ditt tona, shum shkenctar, politikan dhe ideolog, pavarsisht nse jan apo jo t vetdijshm pr fytyrn e vrtet e t lig t Darvinizmit, i ofrojn mbshtetjen e tyre ksaj dogme. Nse njerzimi do t kuptoj mungesn e bazs shkencore t ksaj teorie, q shrben si burim frymzimi pr diktator mizor dhe rryma mendimi t pamshirshme dhe egocentrike, kjo do shnoj fundin e ktyre ideologjive t dmshme. T ligt nuk do t jen n gjendje t vetmbrohen duke thn: "Ky sht ligj i natyrs". Ata nuk do t ken m mbshtetje t ashtuquajtur shkencore pr botkuptimin e tyre egoist. Kur t prmbyset ideja e Darvinizmit, rrnja e ideologjive t dmshme, vetm nj e vrtet do t mbetet: T gjitha qeniet njerzore dhe vet universi jan krijuar prej Zotit. Njerzit q do t kuptojn kt, do t kuptojn, gjithashtu, se e vetmja e vrtet gjendet n librin e shenjt q Ai na ka zbritur neve. Kur shumica e njerzve ta kuptojn kt t vrtet, vendin e dhimbjes, shqetsimeve, padrejtsive dhe varfris n bot do ta zr, ndershmria, mirqenia, shndeti dhe begatia. Pr t arritur kt, do ide e gabuar dhe e dmshme pr njerzimin duhet t mposhtet e t lihet t kalbet nga ideja e shenjt q do t sjell mirsi pr njerzit.

Qllimi i ktij libri sht t'u tregohet atyre q e mbrojn Darvinizmin pa e njohur ann e tij t errt, se far jan duke mbshtetur n t vrtet dhe, n t njjtn koh, t'u sqarohet se far prgjegjsie mbajn, nqoftse pretendojn se nuk e shohin realitetin e vrtet t tij. Nj tjetr qllim sht q t paralajmrohen edhe ata q nuk e besojn Darvinizmin, por nuk e konsiderojn si nj rrezik q i kanoset njerzimit.